vrijdag 20 september 2013

Beenbreuken, diarree en geslachtsziekten


Nieuwe bron in Zeeuwen Gezocht: Patiënten in het ziekenhuis van Middelburg 1814-1909

In vervolg op de administratie van de patiënten in het Gasthuis van Middelburg over de periode 1584-1812, zijn vanaf nu beschikbaar 14.584 inschrijvingen van personen die van 1814 tot en met 1909 in het Middelburgse ziekenhuis werden verpleegd.

De patiënten
De mensen die werden opgenomen in het Middelburgse Gasthuis waren van diverse pluimage. Over het algemeen waren het mensen die werden onderhouden door een burgerlijk of kerkelijk armbestuur. Een deel van de patiënten was afkomstig uit andere Middelburgse gestichten: Armweeshuis, Burgerweeshuis, Zieken- en Simpelhuis en het Oude Mannen- en Vrouwenhuis. Ook zeelieden, dienstbodes, arbeiders, prostituees en mensen op doorreis komen in de stamboeken voor.

Uitgebreide administratie
Bijzonder aan deze patiëntenadministratie (‘stamboeken’ of ‘naamlijsten verpleegden’ genoemd) is dat van elke verpleegde zoveel mogelijk persoonlijke gegevens werden genoteerd: geboorteplaats, geboortedatum, leeftijd, beroep, herkomst, adres en de namen van ouders en eventuele partners. Verder de reden van opname én de datum van binnenkomst en ontslag of overlijden.

Registratie
Via het vermelde inventarisnummer kunt u doorklikken naar de toegang van het archief van de Godshuizen Middelburg periode 1811-1948 (toegang 24.3). Daarin staan ook de ‘opdrachten’ beschreven, dat zijn de stukken op basis waarvan de administratie in de stamboeken werd bijgehouden. Het zijn verzoekschriften gericht aan het bestuur van de Godshuizen, om een persoon  in het gasthuis te mogen plaatsen voor rekening van armbesturen, andere gestichten of voor particuliere rekening (familie of werkgever).

Ziekten
Intrigerend zijn de vermeldingen van de redenen waarom de patiënten waren opgenomen: beenbreuken, diarree, geslachtsziekten (‘venerische ziekten’), krankzinnigheid, maar ook tyfus, waterzucht (oedeem, huiduitslag), kanker, schurft (‘scabies’). In latere jaren worden de ziekten in het latijn opgeschreven. Hierdoor komt u te weten aan welke ziekte of ziekten voorouders hebben geleden. In het geval zij in het gasthuis kwamen te overlijden, is nu bekend ten gevolge waarvan.



Het oorspronkelijke gasthuisgebouw was reeds vanaf de Middeleeuwen gevestigd aan de Lange Delft in Middelburg. Dit gebouw voldeed echter allang niet meer aan de eisen van de tijd. Reeds in 1830 wees dr. J.C. de Man op de verschillende gebreken: het ontbreken van een operatiekamer, de locatie van de afdeling voor besmettelijke ziekten in het hart van het gebouw en de onhygiënische toestanden zoals bijvoorbeeld de constante aanwezigheid van wandluizen. Het stadsbestuur stelde een commissie in ter voorbereiding van nieuwbouw, maar keer op keer werd de bouw uitgesteld. Een in 1854 in het gasthuis heersende pokken-epidemie die zich via een in het gebouw werkzame smid verspreidde over Walcheren bracht de gemeenteraad op andere gedachten. Op 28 januari 1857 nam men het besluit tot nieuwbouw. Het nieuwe Gasthuis werd gebouwd buiten het centrum van de stad, aan het Noordpoortplein, en in 1866 officieel geopend. De oude gebouwen, Lange Delft wijk H nr. 21, werden afgebroken in 1867, met uitzondering van de kerk, die nu nog als zodanig in gebruik is.

Meer over
Als u meer wilt weten over het functioneren van het Gasthuis in de 19de eeuw: het bestuur, het personeel, de verpleegden en hun ziekten, lees dan het boek dat de huidige directeur van het Zeeuws Archief, Hannie Kool-Blokland indertijd heeft geschreven: J.L. Kool-Blokland, De zorg gewogen. Zeven eeuwen Godshuizen in Middelburg, Middelburg 1990, deel I, onderdeel C (van verpleeginrichting tot ziekenhuis (na 1812)).

Meer informatie via Zeeuwen Gezocht: pagina Bronnen > Patiënt

vrijdag 6 september 2013

Klikt u wel eens hier op ?

In dit blogbericht leest u hoe u meer te weten kunt komen over de bron waartoe de door u in Zeeuwen Gezocht gevonden gegevens behoren en hoe u deze bron ook op een andere manier kunt raadplegen.

Groter geheel
De gegevens in Zeeuwen Gezocht zijn onderdeel van de grote database van Archieven.nl. Via de website Zeeuwen Gezocht kunt u specifiek zoeken op personen in diverse bronnen van het Zeeuws Archief en het Genealogisch Centrum Zeeland. Juist omdat Zeeuwen Gezocht onderdeel is van een groter geheel kunt u veel meer vinden: toegangen van archieven en verzamelingen en beeldmateriaal. Niet alleen van het Zeeuws Archief, maar ook van de andere archiefdiensten die meedoen met Archieven.nl.

Bronvermelding
Veel vermeldingen van akten en inschrijvingen in Zeeuwen Gezocht bevatten een bronvermelding. Dit zijn de laatste velden in een vermelding:

 
Als bij het veld inventarisnummer een vlakje met een pijltje naar rechtsboven wordt getoond, dan betekent dit dat u met de muis op het inventarisnummer kunt klikken. Als u met de muis over het inventarisnummer schuift, dan verschijnt er een handje.
 
 
Waar komt u nu terecht?  
Met één klik op het inventarisnummer komt u terecht in de toegang van het archief of de verzameling waartoe de vermelding (bijvoorbeeld akte van de burgerlijke stand, doopinschrijving) behoort. Op precies te zijn komt u uit bij het inventarisnummer en de beschrijving van het archiefstuk. Voor de burgerlijke stand is dat een register van de betreffende gemeente over het betreffende jaar, voor een doopinschrijving is dat het doopregister uit de verzameling DTBL van het Zeeuws Archief. Als het inventarisnummer gescand is, dan staan daaronder de scans gerangschikt.
 
 
Nadere toegang
U kunt via het inventarisnummer van de toegang de nadere gegevens hieruit raadplegen door in veld Nadere toegang op Inzien te klikken. U krijgt dan alle ingevoerde vermeldingen uit het betreffende inventarisnummer in numerieke, chronologische of alfabetische volgorde getoond. In het geval van dit voorbeeld krijgt u de ingevoerde gegevens van alle akten te zien die voorkomen in het geboorteregister van de burgerlijke stand van de gemeente Burgh over het jaar 1852, in volgorde van de aktenummers. Op die manier kunt u door het inventarisnummer bladeren en kunt u op een andere manier persoonsgegevens raadplegen.

Zoeken per toegang
U kunt natuurlijk ook direct de toegang zoeken waarvan u persoonsvermeldingen in de volgorde van het inventarisnummer (dus het originele archiefstuk) wilt raadplegen. Via de website Archieven.nl of via de website Zeeuwsarchief.nl kunt u de toegang opzoeken. Dat kan met zoekwoorden, maar ook met de toegangsnummers (elke toegang heeft een uniek nummer).

Op de pagina Hulpmiddelen in Zeeuwen Gezocht staan de links naar de toegangen van de registers van de  burgerlijke stand van Zeeland, de DTBL-registers in het Zeeuws Archief en enkele belangrijke genealogische verzamelingen vermeld. http://www.zeeuwengezocht.nl/nl/hulpmiddelen
Wilt u dit voorbeeld ook zelf uitproberen. Klik dan op deze link. 

Succes!